Hình ảnh Hà Tiên xưa

Hình ảnh Hà Tiên xưaTổng thể

Tỉnh Hà Tiên nằm phía Tây Nam, ở vịnh Xiêm La, giáp nước Campuchia. Tnh lỵ Hà Tiên cách biên giới 6 km.

Tỉnh Hà Tiên có nhiều thắng cảnh, thí dụ như Pháo đài cổ xưa để kiểm soát vùng biển. Gần đấy có Thạch động, khối đá vôi to, hình vuông, bên trong là hang rộng lớn, xây một cảnh chùa gọi là Tiên Sơn tự. Vì gần đường lộ, nhiều khách tham quan ra vào.

Bờ biển có Mũi Nai, với ngọn đèn biển.

Điều khó khăn cho dân Hà Tiên là nước ngọt. Nước tiêu dùng múc ở Ao Sen, nơi các nguồn nước ngọt từ trên vùng đồi núi phụ cận chảy vào, sáng kiến đào ao dự trử này có từ xưa, đời Mạc Cửu.

Ở tỉnh Hà Tiên có rất nhiều chùa Phật.

Cách Hà Tiên không xa, phía Nam, theo ven biển là khu vực đồi núi Hòn Chông. Một hang động sát bờ đã tùng làm nơi trú ẩn của Nguyễn Ánh (sau là vua Gia LOng), lúc bôn tẩu. Vị chúa này đúc tiền kẽm trong hang, nay còn lưu lại.

Chùa Hang ở sát biển vùng Hòn Chông, bên trong hang đó vôi nầy là chùa Hải Sơn tự. Ngoài biển, đối diện chùa Hang là hòn Phụ Tử.

Nhìn lên vùng đầm lầy ven biển, ta gặp núi Mo So với nhiều khối đá vôi đa dạng.

Bờ biển có cát, có trồng cây thùy dương.

Giao thông và Kinh tế

Hà Tiên liên lạc với Châu Đốc theo đường bộ hoặc đường thủy đều thuận lợi.

Săn bắn: Nai, heo rừng, khỉ, thỏ khá nhiều ở rừng Hòn Chông, ở hải đảo Phú Quốc, nơi nhiều cá.

Không có nhà trọ tại tỉnh lỵ.

Đảo Phú Quốc là một quận của Hà Tiên, rộng 50.000 héc ta, nổi danh với nghề đánh cá, làm nước mắm.

Du khách có thể ra vào đảo bằng tàu biển, có nhà trọ, cần sự giới thiệu của chủ tỉnh.


Phỏng theo tác giả Sơn Nam biên khảo

Related Images:

 

Hình ảnh Châu Đốc xưa

Hình ảnh Châu Đốc xưaTổng thể

Tỉnh Châu Đốc ở Phía Tây Bắc của vùng đồng bằng Nam Bộ; có ranh giới:

– Bắc giáp nước Campuchia

– Nam giáp tỉnh Hà Tiên và Rạch Giá

– Đông giáp Long Xuyên và Tân An

Giao thông vận tải

Tỉnh Châu Đốc có khu vực đồi núi, gọi là khu Bảy Núi (Thất Sơn) chiếm khoảng 276.000 héc ta; cao nhất là núi Cấm (cao 880 m) cách thị xã Châu Đốc 40 km. Gần thị xã có núi Sam (cao 232 m), trên đỉnh có nhà nghỉ mát xây từ năm 1890.

Sông Tiền và Sông Hậu cắt tỉnh Châu Đốc qua chiều rộng. Có hai kênh đào là Vĩnh Tế và Vĩnh An. Kênh Vĩnh Tế nối Sông Hậu ra vịnh Xiêm La. Kênh Vĩnh An nối Sông Hậu qua Sông Tiền.

Khí hậu vùng này trong lành, nhiệt đột thay đổi từ 18 đến 36 độ C.

Đường bộ Châu Đốc đi Long Xuyên (đang xây dựng) và Châu Đốc đi Hà Tiên.

Châu Đốc cánh Phnom Penh 177 km, cách Hà Tiên 127 km, cách Sài Gòn 270 km.

Hành chánh – Kinh tế

Tỉnh Châu Đốc chia ra 4 quận: Châu Phú, Tân Châu, Tịnh Biên và Tri Tôn.

Nông sản chính là lúa gạo, đặc biệt có lúa nổi. Lúa nổi có thể giao thẳng (sạ) không cần nhổ lên cấy lại.

Bắp là nguồn lợi lớn, nhiều nhất ở Châu Phú và Tân Châu.

Tỉnh Châu Đốc có 2 nhà máy xay lúa, một nhà mấy điện. Tại Tân Châu có 180 trại nuôi tằm, 43 xưởng ươm tơ và 41 xưởng dệt lụa.

Đá granit được khai thác tại núi Sam. Thủy sản gồm cá sông, cá đồng (phía Đồng Tháp Mười).

Tỉnh Châu Đốc là nơi tiếp nhận và phân phối một lượng hàng hóa đáng kể từ nước Campuchia.


Phỏng theo tác giả Sơn Nam biên khảo

Related Images:

 

Hình ảnh Rạch Giá xưa

Hình ảnh Rạch Giá xưaTổng thể

Tỉnh Rạch Giá ở vùng cực Tây Nam Bộ, kéo dài theo vịnh Thái Lan; ranh giới có:

– Nam giáp Bạc Liêu

– Đông giáp Sóc Trăng, Cần Thơ và Long Xuyên

– Bắc giáp Hà Tiên

Tỉnh Rạch Giá có đất rộng, dân ít. Dân số khoảng 235.000 người; phần đông là người Việt; người dân tộc Khơ Me, người Hoa sống quây quần cùng nhau.

Chợ Rạch Giá (tỉnh lỵ) ở làng Vĩnh Thanh Vân có khoảng 10.000 người.

Tỉnh Rạch Giá có 4 quận: Long Mỹ, Rồng Giềng, Gò Quao và Châu Thành, chia ra 10 tổng.

Rạch Giá là vùng giàu có trong tương lai, đang bắt đầu khai thác.

Từ 15 năm qua, việc phá rừng để khẩn hoang được xúc tiến. Xưa kia, vùng rừng này nhiều voi. Vùng này có đất bằng phẳng, có vài giồng phía Tây Bắc cao đến 200 mét so với mặt biển. Nhiều kinh rạch nối hai con sông Cái Lớn và Cái Bé qua sông Hậu Giang (Bassac).

Trước năm 1920, tỉnh nầy như cô lập, nhờ con đường lộ ô tô nên từ Sài Gòn đến Rạch Giá chỉ tốn 7 giờ thay vì 24 giờ như trước. Con lộ này đòi hỏi 5 năm xây dựng, đặc biệt có chiếc cầu sắt dài 300 mét, cầu quay bắc ngang sông Cái Lớn.

Thị xã Rạch Giá

Được chỉnh trang nhanh chóng, nhờ chủ tỉnh Chassaing, các cơ quan xây kiểu phương Tây, bờ rạch kè vững chắc, cẩn đá.

Nhà thờ Thiên Chúa khánh thành năm 1922.

Bệnh viện, trường học đang chỉnh trang nhưng chưa đáp ứng nhu cầu trong tương lai gần.

Hải cảng Rạch Giá khá rộng, không sóng gió nhưng nhiều bùn. Các tàu buôn chạy buồm từ Hương Cảng đi Singapore thường ghé qua mua gạo, cá khô, tôm khô.

Kinh tế

Những năm gần đây, việc khẩn hoang phát triển, lúa gạo càng dồi dào.

Việc mua bán với Singapore được thự hiện trực tiếp, theo đường biển.

Làng xã của người Việt thành hình xinh đẹp. Quận Long Mỹ là nơi giao lưu, khá tấp nập, chợ quận rộng rãi, đang phát triển.


Phỏng theo tác giả Sơn Nam biên khảo

 

Related Images:

 

Hình ảnh Bạc Liêu xưa

Hình ảnh Bạc Liêu xưaTổng thể

Tỉnh Bạc Liêu ở phía Tây Nam đồng bằng sông Cửu Long; có ranh giới:

– Bắc giáp Sóc Trăng, Rạch Giá

– Nam giáp Biển Đông

– Tây giáp vịnh Thái Lan

– Đông giáp Biển Đông

Diện tích tỉnh khoảng 720.000 ha.

Dân số có 179.000 người gồm 131.877 người Việt gốc Nam Bộ; 11.094 người Minh Hương; 9.285 người Hoa; 1.328 người Việt từ Bắc – Trung và Campuchia mới đến; 107 người Pháp, 60 người Pháp lai Việt và 55 người Mã Lai.

Khí hậu tại thị xã Bạc Liêu khá tốt, nhờ gần biển nhưng phía mũi Cà Mau vì đầm lầy rừng rậm nên thời tiết oi bức, thường xảy ra bệnh sốt rét.

Nói chung, đây là đầm lầy, phèn và mặn, giữa hai bờ Biển Đông và vịnh Thái Lan (đất tương đối cao) là vùng trũng thấp, rộng lớn với rừng cây tràm, những đầm lầy đầy cỏ dại. Vùng thấp đầm lầy này có thể ví với Đồng Tháp Mười.

Giao thông vận tải

Tỉnh Bạc Liêu có sông Mỹ Thanh, rạch Cái Hưu.

Kênh đào quan trọng nhất đì từ Bạc Liêu tới Cà mau.

Có 5 con lộ nhỏ nối liền chợ phố trong vùng.

Bạc Liêu đi Sài Gòn cách 270 km (quốc lộ). Đây là tỉnh sản xuất lúa gạo rất quan trọng.

Phía Vịnh Thái Lan có hòn Khoai (Poulo Obi) với vài loại danh mộc. Trên đảo này, một ngọn hải đăng nhỏ dựng lên báo hiệu vị trí mũi Cà Mau.

Hành Chánh

Tỉnh bạc Liêu chia ra 4 quận: Cà Mau, Giá Rai, Vĩnh Lợi (thị xã) và Vĩnh Châu.

Riêng quận Cà Mau xa xôi và rộng lớn, đặt chủ quận người Pháp điều hành. Đây có vùng đất giồng có ruộng khá tốt, đông dân. Cà Mau là quận lớn, với sông Ông Đốc hoang vu, hùng vĩ chảy ra biển.

Kinh tế

Tỉnh Cà Mau có lúa gạo là nguồn lợi lớn.

Cảng Cà Mau tuy ở xa bờ nhưng to rộng, thường giao lưu hàng hóa với Singapgore, đảo Hải Nam (Trung Hoa), Bangkok (Thái Lan). Cà Mau ngoài lúa gạo còn cung cấp mật và sáp ong với khối lượng lớn. Cây đước ở Cà Mau chiếm diện tích lớn phía ven biển dùng hầm than, sản lượng 50.000 tấn, từ 400 lò hầm than do người Hoa và người Việt khai thác. Cà Mau còn nhiều vỏ cây để làm chất nhuộm nghành dệt chiếu phát triển.

Sản lượng tôm cá làm khô được xuất cảng trực tiếp sang Trung Hoa. Động vật ở Bạc Liêu khá nhiều gồm chim trời, bồ nông, heo rừng.


Phỏng theo tác giả Sơn Nam biên khảo

Related Images:

 

Hình ảnh Sóc Trăng xưa

Hình ảnh Sóc Trăng xưaTổng thể

Sóc Trăng là tỉnh ở phía Tây Nam, gần cửa biển của Sông Hậu, bờ bên phải. Tỉnh Sóc Trăng rộng bát ngát, đất thấp nhưng có rải rác những giồng cao ráo, hình vòng cung (bờ biển ngày xưa), đất tốt gồm cát, đất sét, phù sa. Những giồng này thuận lợi để cất nhà cửa, qui tụ thành thôn xóm, đất giồng rất tốt để làm ruộng lúa, giồng là nơi cây to bóng mát; giữa những giồng là vùng đất thấp.

Giao thông vận tải

Người Pháp đến, cho đào kênh, giúp vận chuyển lúa gạo, hàng hóa. Sản lượng lúa gạo khá cao, đời sống người dân khá giả hơn thời trước.

Năm 1920, tỉnh đã có 54 xe ô tô chở khách, khắp chợ lớn nhỏ. Có đường thẳng, tuyến đường dài đi Phnom Penh hoặc lên Sài Gòn.

Đến năm 1926, xe ô tô trong tỉnh lên đến 112 chiếc.

Hành Chính

Như các tỉnh khác, đứng đầu là chủ tỉnh (người Pháp). Đặc biệt ở tỉnh có 1 tòa án địa phương với 3 vị thẩm phán.

Để giữ an ninh, tỉnh còn có đồn quân sự, thường trực là một trung đoàn lính tập người Việt trú đóng.

Tỉnh Sóc Trăng được nổi danh với nhiều nhà máy rượu do người Hoa làm chủ. Chủ yếu ở bãi Xàu, chịu đóng thuế công quản cho nhà nước.

Bệnh viện của tỉnh được nhiều bà sơ (bà phước) phục vụ đắc lực.

Tỉnh Sóc Trăng có 4 quận, đứng đầu là chủ quận, chia ra 12 tổng, 80 làng.

Dân số

Từ 20 năm qua (kể từ 1900), dân số gia tăng nhanh chóng, do người từ địa phương khác đến canh tác, đất rộng lại phì nhiêu.

Vào năm 1894, có 57.000 người Việt; 38.000 người dân tộc Khơ Me; 10.000 người Hoa, 60 người Âu.

Hiện nay (1920), có khoảng 117.000 người Việt; 55.000 người Khơ Me; 11.000 người Hoa và 164 người Âu.

Người Tàu làm chủ các lò rượu, các hiệu buôn, lắm khi làm điền chủ.

Kinh tế

Sản lượng lúa rất lớn, 260.000 tấn trong đó giữ lại 80.000 tấn cho nhu cầu địa phương, còn dư 180.000 tấn để xuất cảng.

khoảng hơn chục người Pháp làm điền chủ, điều khiển nhiều đồn điền lúa gạo lớn. Riêng 2 chủ đồn điền là Gressier và Labaste đứng bộ hơn 5.000 héc ta đất tốt.

Hai nhà máy xay lúa xây tại đồn điền của Gressier có thể xay 150 tấn gạo trắng mỗi ngày.

Từ Sóc Trăng, cung cấp điện đủ cho thị xã, đến vùng thị từ là Bãi Xàu.


Phỏng theo tác giả Sơn Nam biên khảo

Related Images:

 

Hình ảnh Long Xuyên xưa

Hình ảnh Long Xuyên xưaTổng thể

Tỉnh Long Xuyên ở phía Tây Nam đồng bằng Nam Bộ, giáp với các tỉnh Châu Đốc, Rạch Giá, Cần Thơ, Sa Đéc và Tân An.

Diện tích khoảng 120, 432 héc – ta.

Toàn tỉnh Long Xuyên là vùng đất thấp vì vậy lũ lụt Sông Hậu xảy ra thường xuyên, hàng năm; khó giải quyết. Nhưng nói chung tỉnh Long Xuyên có khí hậu ôn hòa.

Tỉnh có 2 ngọn đồi (núi) nhỏ là Núi Sập (cao 86m) và núi Ba Thê (cao 210m). Núi Sập là nơi khai thác đá tráng đường.

Hai con sông Tiền Giang và Hậu Giang chảy ngang qua tỉnh.

Giao thông vận tải

Tỉnh Long Xuyên có lộ xe nối liền tỉnh lỵ đi Sài Gòn qua Cần Thơ, Vĩnh Long; hoặc từ tỉnh lỵ qua Sa Đéc. Lại có đường xe đi Rạch Giá, Châu Đốc hoặc đi Tri Tôn (Châu Đốc).

Ngoài đường bộ, còn đường thủy khá thuận lợi. tàu thủy cỡ lớn nối Long Xuyên đến Sài Gòn (mỗi ngày) và từ Long Xuyên mỗi tuần lễ có 4 chuyến đi Phnom Penh. Tỉnh cũng có tàu thủy đi qua Rạch Giá.

Qui hoạch tỉnh lỵ khá tốt, đặc biệt là khu vực dành cho công sở, với biệt thự dành cho công chức đứng đầu ngành. Tỉnh lại còn có câu lạc bộ giải trí dành riêng cho người Âu.

Ở Long Xuyên, có hai cây cầu sắt đáng được lưu ý:

  • Cầu sắt nối bờ kênh đào ăn vào rạch Long Xuyên là cầu quay, thớt dựng lên cao rồi hạ xuống, dân gian gọi là Cầu Máy, làm năm 1899.
  • Cầu sắt bắc ngang rạch Long Xuyên tại thị xã, dài 176m, kiểu cầu sắt mang tên Cầu Henry.

Ngoài ra, ngang rạch Thốt Nốt, trên đường lộ từ Long Xuyên lên Châu Đốc có cầu Thốt Nốt, dài 138m.


Phỏng theo tác giả Sơn Nam biên khảo

Related Images: