Trịnh Hoài Đức – Cấn Trai thi tập: 066 – Gia Định Tam Thập Cảnh: 19 – Thùy Vân quất phố

Trịnh Hoài Đức – Cấn Trai thi tậpCấn Trai thi tập: Gia Định Tam Thập Cảnh

Gia Định tam thập cảnh: Ba mươi cảnh vịnh Gia Định

Gia Định đây là Gia Định trấn, là toàn bộ vùng đất Nam bộ trước khi vua Minh Mệnh chia vùng đất này thành lục tỉnh vào năm 1835.

Tên gốc của chùm thơ này là: Gia Định Tam thập cảnh phân Bội văn vận phủ vận”.

Dịch nghĩa là: Ba mươi cảnh Gia Định chia làm theo vần trong sách Bội văn Vận phủ.

Sách Bội văn Vận phủ là bộ sách do vua Khang Hy nhà Thanh sắc cho soạn ra, chia mỗi vận thơ gồm những chữ nào, theo vận mà ghi hết các điển cố.

Vì Trịnh Hoài Đức làm theo vận trong Bội văn Vận phủ nên trong chùm thơ này có nhiều chữ đọc theo âm Hán Việt thì không bắt vần với nhau, bằng trắc cũng khác nhau.


Bài 19: Thùy Vân quất phố (1)

Phiên âm (*)

Đắc nhĩ lương nô (2) lũ bất hiềm,

Động Đình di hậu đáo Nam Viêm.

Hoa hàm bạch ngọc sơn sơn thốc,

Thực kết hoàng kim thụ thụ kiêm.

Trung phẫn ký thân chung sướng mậu, (3)

Hiếu tâm trường cảm bội hương điềm. (4)

Cận lai đế đức uông dương thịnh,

Đồng đế Gia sinh cống khả niêm.


Dịch nghĩa: Vườn quít ở Thùy Vân

Được tôi tớ giỏi như mày, không hiềm nghèo hèn,

Sau khi dời khỏi Động Đình đến cõi Nam nóng nực.

Hoa chứa ngọc trắng khắp núi chi chít,

Quả kết vàng cây nào cũng có.

Được người trung phẫn (Khuất Nguyên) gửi thân nên cuối cùng tươi tốt,

Lòng hiếu (của Lục Tích) cảm lòng người mãi nên thơm ngọt gấp bội.

Gần đây đức của nhà vua thịnh như biển mênh mông,

Cùng rễ (với quất của) Gia sinh, có thể nhón lấy để tiến cống.


Chú thích

(1): Thùy Vân là mũi Thùy Vân, thuộc núi Thùy Vân thuộc địa phận xã Phước Hải bên ranh xã Long Hải, Bà Rịa – Vũng Tàu ngày nay.

Theo tư liệu của người xưa thì núi cách huyện lỵ Phước An 12 dặm về phía đông nam, đứng dựa mé biển, trông như vàm mây từ trên rủ xuống, nên gọi là Thùy Vân. Trên núi có chùa Hải Nhật. Tương truyền là chỗ người ta trông ra biển để suy trắc bóng mặt trời, nghĩa là để biết trời đã quá trưa, mặt trời bắt đầu xế bóng. Phía bắc chân núi, cây cối xanh um là nơi heo rừng ẩn trú. Núi còn có một ngọn gọi là Trư Úc (vũng heo).

Vùng biển thường có sóng lớn, những thương thuyền khi tránh gió nam vẫn phải đậu núp ở đó. Ngoài mỏm núi có Thần Nữ phong gọi là mỏm Dinh Cô. Xưa có người con gái gặp nạn đắm thuyền, thân trôi dạt vào bờ được người dân chôn ở mỏm ấy, lâu ngày cát đá tụ lại thành một gò cao. Trên bản đồ ghi lầm Thùy Vân thành Kỳ Vân, tiếng Pháp là Cap Tivan.

(2): Quít trong thơ cổ ngụ ý chỉ nô bộc trong nhà. Thơ Trần Thánh Tông có câu Thiên hàng nô bộc, quất thiên đầu (Nghìn hàng tôi tớ, nghìn cây quít). Nguyễn Trãi cũng có câu Nghìn đầu cam quít ấy là tôi.

(3): Khuất Nguyên có làm bài Quất tụng (ca ngợi cây quít).

(4): Câu này do tích số 13 trong Nhị thập tứ hiếu.


Hoài Anh dịch thơ

Được tôi tớ giỏi như mày,

Chẳng hiềm lam lũ quý thay tính tình.

Sau khi dời khỏi Động Đình,

Lại sang ở cõi Nam minh nực nồng.

Đầy non: ngọc trắng từng bông,

Khắp cây quả kết vàng ròng  đẹp sao.

Được thân trung phẫn gửi vào,

Cuối cùng được hưởng dồi dào tốt tươi.

Hiếu tâm cảm động đất trời,

Giờ đây thơm ngọt gấp mười đền công.

Đức vua biển rộng mênh mông,

Nếu đem tiến cống thì không gì bằng.


(*): Tôi chưa tìm được bản gốc chữ Nho, sẽ bổ sung sau.

Theo dõiFollow on FacebookEmail this to someone
(Visited 1 times, 1 visits today)

Related Images:

Trả lời